核心词汇
越南语中的社会科学词汇绝大多数源自汉越词（Hán-Việt），具有高度系统性。有汉语、日语或韩语背景的学习者会立刻认出许多词根。后缀học（學）的功能与英语的*-logy*完全相同，将一个概念转化为一门学科——就像汉语的"学"字一样。
| Tiếng Việt | 释义 | 例句 |
|---|---|---|
| khoa học xã hội | 社会科学（科學社會） | Khoa học xã hội nghiên cứu các hiện tượng của con người và xã hội. |
| xã hội học | 社会学（社會學） | Bà ấy có bằng tiến sĩ về xã hội học. |
| kinh tế học | 经济学（經濟學） | Kinh tế học vi mô và vĩ mô là hai nhánh nghiên cứu chính. |
| tâm lý học | 心理学（心理學） | Tâm lý học hành vi tập trung vào các phản ứng có thể quan sát được. |
| nhân học | 人类学（人學） | Nhân học văn hóa nghiên cứu sự đa dạng của các nền văn hóa trên thế giới. |
| ngôn ngữ học | 语言学（語言學） | Ngôn ngữ học xã hội khảo sát mối quan hệ giữa ngôn ngữ và cộng đồng. |
| triết học | 哲学（哲學） | Triết học phương Tây và triết học phương Đông có những khác biệt cơ bản. |
| giáo dục học | 教育学（教育學） | Giáo dục học hiện đại chú trọng đến phương pháp lấy học sinh làm trung tâm. |
| khảo cổ học | 考古学（考古學） | Các nhà khảo cổ học đã khai quật di chỉ quan trọng ở miền Trung Việt Nam. |
| dân tộc học | 民族学（民族學） | Dân tộc học ghi chép và phân tích phong tục của các dân tộc thiểu số. |
| nhân khẩu học | 人口学（人口學） | Nhân khẩu học cho thấy dân số Việt Nam đang già hóa nhanh chóng. |
| địa lý nhân văn | 人文地理（地理人文） | Địa lý nhân văn xem xét cách con người tương tác với không gian lãnh thổ. |
| văn hóa học | 文化学（文化學） | Văn hóa học liên ngành kết hợp nhiều phương pháp tiếp cận khác nhau. |
| phúc lợi xã hội | 社会福利（福利社會） | Chính sách phúc lợi xã hội nhằm giảm thiểu nghèo đói và bất bình đẳng. |
| bất bình đẳng xã hội | 社会不平等（不平等社會） | Bất bình đẳng xã hội được đo lường bằng nhiều chỉ số khác nhau. |
| phân tầng xã hội | 社会分层（分層社會） | Phân tầng xã hội phản ánh sự phân bố tài nguyên và quyền lực trong cộng đồng. |
| đô thị hóa | 城市化（都市化） | Quá trình đô thị hóa tại Việt Nam diễn ra với tốc độ rất nhanh trong thập kỷ qua. |
| toàn cầu hóa | 全球化（全球化） | Toàn cầu hóa tác động sâu sắc đến cấu trúc kinh tế và văn hóa địa phương. |
| hội nhập xã hội | 社会融合（會入社會） | Hội nhập xã hội của người lao động nhập cư phụ thuộc vào nhiều yếu tố. |
| cộng đồng | 社区（共同） | Cộng đồng địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn truyền thống. |
| nghiên cứu định tính | 定性研究（研究定性） | Nghiên cứu định tính thường sử dụng phỏng vấn sâu và quan sát tham dự. |
| nghiên cứu định lượng | 定量研究（研究定量） | Nghiên cứu định lượng dựa trên số liệu thống kê và phân tích dữ liệu. |
| phương pháp luận | 方法论（方法論） | Phần phương pháp luận trong luận văn phải giải thích rõ cách tiếp cận nghiên cứu. |
| giả thuyết | 假说（假說） | Nhà nghiên cứu phải kiểm chứng giả thuyết bằng dữ liệu thực tế. |
| biến số | 变量（變數） | Biến số độc lập và biến số phụ thuộc là hai khái niệm cơ bản trong nghiên cứu. |
| thực địa | 田野调查（實地） | Nghiên cứu thực địa đòi hỏi nhà nghiên cứu phải sống cùng cộng đồng trong thời gian dài. |
| lý thuyết xã hội | 社会理论（理論社會） | Lý thuyết xã hội cung cấp khung phân tích để hiểu các hiện tượng phức tạp. |
| vốn xã hội | 社会资本（資本社會） | Vốn xã hội bao gồm mạng lưới quan hệ, sự tin tưởng và các chuẩn mực chung. |
实用短语
以下短语在越南学术研讨会、研究报告和学术写作中频繁出现。
Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp định tính và định lượng.
本研究采用混合方法，结合定性与定量研究。
Bất bình đẳng xã hội là một trong những vấn đề cốt lõi của xã hội học hiện đại.
社会不平等是现代社会学的核心议题之一。
Anh ấy đang làm luận án tiến sĩ về nhân khẩu học đô thị tại Hà Nội.
他正在撰写关于河内城市人口学的博士论文。
Giả thuyết của chúng tôi cần được kiểm tra với một mẫu nghiên cứu lớn hơn.
我们的假说需要用更大的研究样本加以检验。
Quá trình đô thị hóa nhanh chóng đã làm thay đổi cơ cấu gia đình truyền thống.
快速的城市化进程改变了传统家庭结构。
Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các cuộc khảo sát quốc gia trước đó.
二手数据来源于此前的全国性调查。
Cô ấy chuyên nghiên cứu về hội nhập xã hội của người lao động di cư trong nước.
她专门研究国内流动务工人员的社会融合问题。
Nhóm nghiên cứu đã tiến hành thực địa trong ba tháng tại các bản làng vùng núi phía Bắc.
研究团队在越南北部山区村寨开展了为期三个月的田野调查。
Toàn cầu hóa và đô thị hóa là hai lực lượng định hình lại xã hội Việt Nam đương đại.
全球化与城市化是重塑当代越南社会的两大力量。
对话示例
以下是两位越南大学研究生——Minh和Lan——讨论各自研究的对话。
Minh: Lan ơi, luận văn thạc sĩ của bạn về chủ đề gì vậy?
Minh：Lan，你的硕士论文是关于什么主题的？
Lan: Mình đang nghiên cứu về tác động của đô thị hóa đến cấu trúc gia đình ở Đồng bằng sông Cửu Long.
Lan：我正在研究城市化对湄公河三角洲家庭结构的影响。
Minh: Thú vị quá! Bạn sử dụng phương pháp luận nào?
Minh：太有意思了！你用的是什么研究方法论？
Lan: Mình kết hợp nghiên cứu định tính và định lượng — phỏng vấn sâu cùng với khảo sát bảng câu hỏi.
Lan：我结合了定性和定量研究——深度访谈配合问卷调查。
Minh: Giả thuyết của bạn là gì?
Minh：你的假说是什么？
Lan: Mình giả thuyết rằng đô thị hóa nhanh dẫn đến sự suy giảm của mô hình gia đình nhiều thế hệ.
Lan：我的假说是，快速城市化导致多代同堂家庭模式的衰落。
Minh: Bạn có đi thực địa không?
Minh：你有去做田野调查吗？
Lan: Có, mình đã xuống Cần Thơ và Vĩnh Long để phỏng vấn các hộ gia đình trong vòng hai tháng.
Lan：有，我去了芹苴和永隆，用两个月时间访谈了当地家庭。
Minh: Kết quả ban đầu có xác nhận giả thuyết của bạn không?
Minh：初步结果能印证你的假说吗？
Lan: Phần lớn là vậy, nhưng còn nhiều biến số phức tạp hơn mình tưởng, đặc biệt liên quan đến phúc lợi xã hội và vốn xã hội của các hộ gia đình.
Lan：大体上是的，但变量比我预想的复杂得多，尤其是涉及家庭的社会福利与社会资本方面。
文化注释
越南有着悠久的社会研究传统，深深交织于儒家学术体系之中，后又深受法国殖民地学术体制的影响。现代社会科学体系在一定程度上以法国大学传统为蓝本，因此各学科被划分为界限分明的院系。越南社会科学院（Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam）是越南社会科学与人文学科领域最权威的研究机构，在社会学、经济学、人类学和法学等领域产出具有政策参考价值的研究成果。
由于几乎所有学术术语均为汉越词，汉语、日语或韩语使用者会发现社会科学词汇格外透明易懂。học（學）作为学科后缀贯穿始终：xã hội học（社会学）、tâm lý học（心理学）、triết học（哲学）——与汉语构词规律完全一致。一旦掌握了主要汉越词词根——xã hội（社會，社会）、nhân（人，人/人类）、văn hóa（文化，文化）——解读新词几乎可以做到触类旁通。
在越南日常学术交流中，研究者常进行语码转换，在越南语词汇旁夹用fieldwork、survey、data等英语术语。然而在正式书面写作中，完整的越南语或汉越词形式则被强烈推荐使用。值得注意的是，nghiên cứu（研究）既可作名词（"研究成果"）也可作动词（"进行研究"），这在汉越复合词中十分常见。
常见错误
以下是高级学习者在学术越南语中使用社会科学词汇时频繁出现的错误。
1. 混淆 tâm lý 与 tâm lý học
❌ Cô ấy học tâm lý tại Đại học Quốc gia.（表意模糊——听起来像是泛泛地"学习心理"）
✅ Cô ấy học tâm lý học tại Đại học Quốc gia.（她在国立大学修读心理学这门学科）
当指称正式学术学科时，后缀học不可省略。没有它，表达会显得口语化且不够精确。
2. 使用 nghiên cứu 时未区分名词与动词
❌ Nghiên cứu của tôi rất khó.（语法上没问题，但学习者有时省略主语，造成歧义）
✅ Công trình nghiên cứu của tôi rất khó.（使用完整名词短语"研究工作"，更符合书面正式风格）
在正式学术写作中，công trình nghiên cứu（研究项目/著作）或đề tài nghiên cứu（研究课题）优于单独使用nghiên cứu。
3. 混淆 dân tộc học 与 nhân học
❌ Anh ấy làm dân tộc học về nguồn gốc loài người.（民族学 ≠ 研究人类起源）
✅ Anh ấy làm nhân học (sinh học) về nguồn gốc loài người.（体质/生物人类学涵盖人类起源研究）
Dân tộc học（民族学）专注于各民族群体及其风俗习惯；nhân học（人类学）是更宽泛的学科，涵盖体质、文化和社会等分支。
4. 遗漏 giả thuyết 中的声调符号
❌ gia thuyet（缺少所有变音符号——完全无法辨认）
✅ giả thuyết（giả 上标问声，thuyết 上标锐声）
giả thuyết 中hỏi（ả）与sắc（ế）的组合是常见的错误来源。务必准确书写两个声调符号，因为错误的声调会完全改变词义。
练习
用正确的越南语词汇填写空白处，点击答案查看解答。
1. Cô ấy đang viết luận văn về tác động của _____ lên lối sống và văn hóa ở các tỉnh đồng bằng. （城市化）
答案
đô thị hóa — Cô ấy đang viết luận văn về tác động của đô thị hóa lên lối sống và văn hóa ở các tỉnh đồng bằng.
2. Luận án của anh dùng phương pháp _____ với 600 người tham gia qua bảng câu hỏi trực tuyến. （定量研究）
答案
nghiên cứu định lượng — Luận án của anh dùng phương pháp nghiên cứu định lượng với 600 người tham gia qua bảng câu hỏi trực tuyến.
3. Trước khi thu thập dữ liệu, nhà nghiên cứu phải xác định rõ _____ độc lập và phụ thuộc trong mô hình của mình. （变量）
答案
biến số — Trước khi thu thập dữ liệu, nhà nghiên cứu phải xác định rõ biến số độc lập và phụ thuộc trong mô hình của mình.
4. Bài báo khoa học này kiểm tra _____ rằng vốn xã hội cao dẫn đến mức độ hội nhập xã hội tốt hơn ở người nhập cư. （假说）
答案
giả thuyết — Bài báo khoa học này kiểm tra giả thuyết rằng vốn xã hội cao dẫn đến mức độ hội nhập xã hội tốt hơn ở người nhập cư.