Core Vocabulary
Below is a comprehensive list of key vocabulary related to pharmacology and drug development. Many of these terms have Hán-Việt (Sino-Vietnamese) origins, which can be particularly helpful for learners familiar with Chinese, Japanese, or Korean, as they often share cognates.
| Tiếng Việt | Meaning | Example |
|---|---|---|
| Dược lý học (Hán-Việt) | Pharmacology | Dược lý học là nền tảng cho việc phát triển thuốc mới. |
| Dược phẩm (Hán-Việt) | Pharmaceutical product, drug | Mỗi dược phẩm phải trải qua kiểm nghiệm nghiêm ngặt. |
| Thuốc | Medicine, drug (general term) | Bạn đã uống thuốc theo đúng liều chưa? |
| Hoạt chất (Hán-Việt) | Active ingredient | Paracetamol là hoạt chất chính trong nhiều loại thuốc giảm đau. |
| Tá dược (Hán-Việt) | Excipient | Tá dược giúp ổn định hoạt chất và tạo hình dạng viên thuốc. |
| Liều dùng (Hán-Việt: Liều dụng) | Dosage | Bác sĩ đã hướng dẫn liều dùng cụ thể cho bệnh nhân. |
| Tác dụng phụ (Hán-Việt: Tác dụng phụ) | Side effect | Một số bệnh nhân có thể gặp tác dụng phụ nhẹ. |
| Chống chỉ định (Hán-Việt) | Contraindication | Phụ nữ mang thai là đối tượng chống chỉ định với loại thuốc này. |
| Nghiên cứu lâm sàng (Hán-Việt) | Clinical trial | Giai đoạn ba của nghiên cứu lâm sàng đang diễn ra. |
| Phát triển thuốc (Hán-Việt) | Drug development | Quá trình phát triển thuốc mới rất tốn kém và mất nhiều thời gian. |
| Cơ chế tác động (Hán-Việt) | Mechanism of action | Chúng ta cần hiểu rõ cơ chế tác động của hợp chất này. |
| Dược động học (Hán-Việt) | Pharmacokinetics | Phân tích dược động học cho thấy thời gian bán thải của thuốc. |
| Dược lực học (Hán-Việt) | Pharmacodynamics | Dược lực học mô tả cách thuốc tương tác với cơ thể. |
| Sinh khả dụng (Hán-Việt) | Bioavailability | Sinh khả dụng của thuốc có thể bị ảnh hưởng bởi thức ăn. |
| Hấp thu (Hán-Việt) | Absorption | Đường uống là phương pháp hấp thu phổ biến nhất. |
| Chuyển hóa (Hán-Việt) | Metabolism | Gan là cơ quan chính tham gia vào quá trình chuyển hóa thuốc. |
| Đào thải (Hán-Việt) | Excretion | Thận đóng vai trò quan trọng trong việc đào thải chất chuyển hóa. |
| Công thức hóa học (Hán-Việt) | Chemical formula | Công thức hóa học của aspirin là C₉H₈O₄. |
| Phân tử (Hán-Việt) | Molecule | Chúng tôi đang nghiên cứu các phân tử nhỏ có hoạt tính sinh học. |
| Thụ thể (Hán-Việt) | Receptor | Thuốc tác động bằng cách gắn vào thụ thể cụ thể trên tế bào. |
| Enzym | Enzyme | Nhiều phản ứng sinh hóa trong cơ thể được xúc tác bởi enzym. |
| Kháng sinh (Hán-Việt) | Antibiotic | Sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể dẫn đến kháng thuốc. |
| Vắc-xin | Vaccine | Tiêm vắc-xin là biện pháp hiệu quả để phòng ngừa dịch bệnh. |
| Thuốc generic | Generic drug | Thuốc generic có giá thành thấp hơn nhưng hiệu quả tương đương. |
| Thuốc biệt dược (Hán-Việt) | Brand-name drug | Bệnh nhân thường tin tưởng các loại thuốc biệt dược hơn. |
| Quy trình sản xuất (Hán-Việt) | Manufacturing process | Quy trình sản xuất dược phẩm phải tuân thủ GMP nghiêm ngặt. |
| Đảm bảo chất lượng (Hán-Việt) | Quality assurance (QA) | Phòng đảm bảo chất lượng chịu trách nhiệm giám sát toàn bộ quy trình. |
| Kiểm soát chất lượng (Hán-Việt) | Quality control (QC) | Các mẫu sản phẩm được gửi đến phòng kiểm soát chất lượng để phân tích. |
| Cục Quản lý Dược (Hán-Việt) | Drug Administration (e.g., of Vietnam) | Cục Quản lý Dược đã cấp phép lưu hành cho loại thuốc này. |
| Cấp phép (Hán-Việt) | Licensing, approval | Quá trình cấp phép một loại thuốc mới rất phức tạp. |
Useful Phrases
These phrases utilize the core vocabulary and are essential for discussing pharmacology and drug development in Vietnamese.
Thử nghiệm lâm sàng giai đoạn ba đã hoàn tất với kết quả khả quan.
The phase three clinical trial has been completed with positive results.
Chúng ta cần phân tích sâu hơn dữ liệu dược động học của hoạt chất này.
We need to further analyze the pharmacokinetic data of this active ingredient.
Sản phẩm dược phẩm mới này có khả năng gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng không?
Can this new pharmaceutical product cause serious side effects?
Cục Quản lý Dược đã chính thức cấp phép lưu hành cho loại thuốc điều trị ung thư mới.
The Drug Administration has officially approved the circulation of the new cancer treatment drug.
Xin vui lòng kiểm tra kỹ chống chỉ định trước khi kê đơn thuốc cho bệnh nhân.
Please carefully check the contraindications before prescribing medication to patients.
Cơ chế tác động của thuốc này liên quan đến việc ức chế một loại enzym cụ thể.
The mechanism of action of this drug involves inhibiting a specific enzyme.
Đảm bảo chất lượng là yếu tố then chốt trong quy trình sản xuất vắc-xin.
Quality assurance is a key factor in the vaccine manufacturing process.
Liều dùng tối ưu cho trẻ em cần được nghiên cứu cẩn thận hơn.
The optimal dosage for children needs to be studied more carefully.
Hàm lượng hoạt chất trong mỗi viên thuốc phải đạt tiêu chuẩn quy định.
The active ingredient content in each pill must meet specified standards.
Sample Dialogue
A conversation between two researchers, Dr. Lan and Dr. Hùng, discussing results from a drug development project.
Tiến sĩ Lan: Chào Tiến sĩ Hùng, anh đã xem báo cáo dược động học của hợp chất XZ-123 chưa?
Dr. Lan: Hello Dr. Hùng, have you seen the pharmacokinetic report for compound XZ-123 yet?
Tiến sĩ Hùng: Chào Tiến sĩ Lan, tôi vừa xem xong. Sinh khả dụng qua đường uống khá thấp, chỉ khoảng 30% thôi.
Dr. Hùng: Hello Dr. Lan, I've just finished reviewing it. The oral bioavailability is quite low, only about 30%.
Tiến sĩ Lan: Đúng vậy, điều này có thể ảnh hưởng đến liều dùng cần thiết cho hiệu quả điều trị.
Dr. Lan: That's right, this might affect the dosage required for therapeutic efficacy.
Tiến sĩ Hùng: Chúng ta cần xem xét lại công thức hóa học để cải thiện hấp thu và giảm chuyển hóa bước đầu ở gan.
Dr. Hùng: We need to re-examine the chemical formula to improve absorption and reduce first-pass metabolism in the liver.
Tiến sĩ Lan: Anh có nghĩ tác dụng phụ trong các mô hình tiền lâm sàng là đáng lo ngại không?
Dr. Lan: Do you think the side effects observed in preclinical models are concerning?
Tiến sĩ Hùng: Hiện tại thì không. Chúng ta cần đánh giá kỹ hơn sau khi có kết quả nghiên cứu lâm sàng giai đoạn một.
Dr. Hùng: Not at the moment. We need to evaluate more thoroughly after we have the results from phase one clinical trials.
Tiến sĩ Lan: Vậy thì kế hoạch tiếp theo là đẩy mạnh chuẩn bị cho việc nộp hồ sơ cấp phép nghiên cứu lâm sàng.
Dr. Lan: So the next plan is to accelerate preparations for submitting the clinical trial approval application.
Tiến sĩ Hùng: Chính xác. Việc đảm bảo chất lượng và kiểm soát chất lượng trong quy trình sản xuất lô thử nghiệm là tối quan trọng.
Dr. Hùng: Exactly. Quality assurance and quality control in the manufacturing process for the trial batch are paramount.
Tiến sĩ Lan: Hy vọng Cục Quản lý Dược sẽ sớm thông qua. Tiềm năng của dược phẩm này rất lớn.
Dr. Lan: I hope the Drug Administration will approve it soon. The potential of this pharmaceutical product is immense.
Cultural Notes
In Vietnam, discussions around pharmacology and drug development are often conducted with a high degree of formality and precision, reflecting the importance and gravity of the subject matter.
The medical and pharmaceutical fields highly value professionalism, and using correct terminology, especially Hán-Việt derived words, is crucial for conveying expertise and respect. While traditional medicine (Y học cổ truyền) has a strong presence, especially in daily health practices, the language used in modern drug development and clinical research heavily leans towards standardized international scientific terms, which often find their Vietnamese equivalents in Hán-Việt.
When interacting with medical professionals or discussing research, it's customary to use polite address terms like Bác sĩ (Doctor), Dược sĩ (Pharmacist), or Tiến sĩ (Dr./PhD) followed by their given name. Clear communication about drug usage, potential side effects, and adherence to dosage is vital. Patients in Vietnam might sometimes be less proactive in asking questions compared to Western contexts, so medical professionals often take the lead in providing detailed instructions. Similarly, when discussing drug trials or new pharmaceutical products, one should maintain a formal tone and use accurate, technical vocabulary to ensure clarity and credibility.
Common Mistakes
Learners at the C2 level should be aware of nuances that can easily lead to misunderstandings, especially in a specialized field like pharmacology.
❌ Dùng thuốc để chỉ một loại dược phẩm cụ thể đang trong quá trình nghiên cứu lâm sàng.
✅ Dùng dược phẩm hoặc hợp chất khi nói về một sản phẩm đang trong giai đoạn phát triển hoặc một chất có hoạt tính dược lý. Example: Chúng tôi đang phát triển một dược phẩm mới.
While thuốc is a general term for medicine, dược phẩm specifically refers to pharmaceutical products, often implying a higher level of regulation or a product that has gone through development. For unapproved or experimental substances, hợp chất (compound) is also common.
❌ Sử dụng ảnh hưởng xấu thay vì tác dụng phụ khi nói về phản ứng không mong muốn của thuốc.
✅ Luôn dùng tác dụng phụ để chỉ các phản ứng không mong muốn của thuốc. Example: Bệnh nhân có thể gặp một số tác dụng phụ nhẹ.
Ảnh hưởng xấu (negative effect/impact) is a general term. In a medical context, tác dụng phụ (side effect) is the precise and correct term.
❌ Nhầm lẫn giữa kiểm soát chất lượng (QC) và đảm bảo chất lượng (QA).
✅ Đảm bảo chất lượng là toàn bộ hệ thống phòng ngừa lỗi (proactive), còn kiểm soát chất lượng là việc kiểm tra sản phẩm để phát hiện lỗi (reactive). Example: Bộ phận đảm bảo chất lượng lập kế hoạch, còn bộ phận kiểm soát chất lượng thực hiện thử nghiệm.
These are distinct concepts in industry and should be used with their correct Hán-Việt terms to reflect their specific meanings.
Practice
Fill in the blanks with the most appropriate vocabulary word from the list to complete the sentences. Each question is followed by a hidden answer.
1. Ngành _____ nghiên cứu cách thuốc tương tác với cơ thể sống. (pharmacology)
Answer
Dược lý học — Ngành Dược lý học nghiên cứu cách thuốc tương tác với cơ thể sống.
2. Bệnh nhân cần tuân thủ đúng _____ để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất. (dosage)
Answer
liều dùng — Bệnh nhân cần tuân thủ đúng liều dùng để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất.
3. Trước khi ra mắt thị trường, mọi _____ đều phải trải qua các giai đoạn nghiêm ngặt. (pharmaceutical product)
Answer
dược phẩm — Trước khi ra mắt thị trường, mọi dược phẩm đều phải trải qua các giai đoạn nghiêm ngặt.
4. Các _____ không mong muốn có thể xuất hiện trong quá trình sử dụng thuốc. (side effects)
Answer
tác dụng phụ — Các tác dụng phụ không mong muốn có thể xuất hiện trong quá trình sử dụng thuốc.