核心词汇
| Tiếng Việt | 含义 | 例句 |
|---|---|---|
| Thương người như thể thương thân. | 爱人如己。(同情心，利他主义) | 学习**爱人如己**对建设一个美好社会很重要。 |
| Ăn quả nhớ kẻ trồng cây. | 吃水不忘挖井人。(感恩，不忘本源) | 我爸爸总是教导我要**吃水不忘挖井人**，永远不忘恩情。 |
| Uống nước nhớ nguồn. | 饮水思源。(感恩，尊重本源和恩人) | 这是我们民族的优良传统，总是**饮水思源**。 |
| Có công mài sắt có ngày nên kim. | 只要功夫深，铁杵磨成针。(坚持不懈，勤奋能带来成功) | 面对困难不要气馁，请记住**只要功夫深，铁杵磨成针**。 |
| Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng. | 近朱者赤，近墨者黑。(环境或朋友对品格的影响) | 选择朋友要慎重，记住**近朱者赤，近墨者黑**这句谚语。 |
| Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao. | 单丝不成线，独木不成林。(团结就是力量，团队合作) | 为了实现宏伟目标，我们需要团结一致，**单丝不成线，独木不成林**。 |
| Tốt gỗ hơn tốt nước sơn. | 好木胜于好漆。(内在品质/品格比外表更重要) | 要看人的本质，不要过分看重外表，因为**好木胜于好漆**。 |
| Giấy rách phải giữ lấy lề. | 破纸也要守边。(即使在困境或贫困中也要保持尊严和原则) | 即使贫困，他仍然保持着尊严，真是**破纸也要守边**。 |
| Con hơn cha là nhà có phúc. | 青出于蓝而胜于蓝。(希望子女能超越父母) | 人人都希望自己的孩子比自己更有出息，因为**青出于蓝而胜于蓝**。 |
| Nước chảy đá mòn. | 水滴石穿。(坚持不懈的努力可以克服任何障碍) | 只要坚持不懈，努力不止，就能**水滴石穿**。 |
| Đi một ngày đàng học một sàng khôn. | 读万卷书不如行万里路。(阅历广阔能增长见识，学到宝贵经验) | 周游各地之后，我才发现真是**读万卷书不如行万里路**。 |
| Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau. | 好言一句三冬暖，恶语伤人六月寒。(说话要考虑周到，礼貌待人) | 请永远记住**好言一句三冬暖，恶语伤人六月寒**，以避免冲突。 |
| Hàng xóm tối lửa tắt đèn có nhau. | 远亲不如近邻。(社区内的互相支持和团结) | 在我的家乡，大家总是**远亲不如近邻**，非常温暖。 |
| Chín người mười ý. | 九人十议。(意见分歧，难以达成共识) | 讨论了很久，大家还是**九人十议**，很难统一意见。 |
| Đói cho sạch, rách cho thơm. | 宁为玉碎，不为瓦全。(即使贫穷也要保持尊严、正直和自尊) | 尽管遇到很多困难，他依然保持清廉，真是**宁为玉碎，不为瓦全**。 |
| Có chí thì nên. | 有志者事竟成。(决心带来成功) | 凭借着**有志者事竟成**的精神，她克服了所有挑战并取得了成功。 |
| Qua cầu rút ván. | 过河拆桥。(在别人完成任务后抛弃他们或忘记他们的帮助；忘恩负义) | **过河拆桥**的行为是不可取的，我们做人要懂得报恩。 |
| Ăn cơm trước kẻng. | 未婚同居。(没有正式仪式就同居或结婚；在传统语境中常带有贬义) | 在现代社会，**未婚同居**不再那么陌生，但仍然存在一些偏见。 |
| Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy. | 父母之命，媒妁之言。(孝顺，绝对服从父母的决定) | 过去，子女通常必须**父母之命，媒妁之言**，这体现了绝对的孝顺。 |
| Đồng tiền đi trước là đồng tiền khôn. | 先发制人。(提前投入的钱是明智的钱。战略性投资，有时暗示贿赂或利用金钱提前获得优势) | 在商业中，如果懂得适时投资，有时**先发制人**是明智之举。 |
| Nhất tự vi sư, bán tự vi sư. (Hán-Việt: 一字為師, 半字為師) | 一字为师，半字为师。(对老师的崇高敬意，即使是微小的教诲也要承认) | 对于越南人来说，**一字为师，半字为师**的传统在教育中一直受到推崇。 |
| Thất bại là mẹ thành công. (Hán-Việt: 失敗是成功之母) | 失败乃成功之母。(失败是成功之母) | 不要害怕失败，因为**失败乃成功之母**，我们从错误中学习。 |
| Học ăn, học nói, học gói, học mở. | 学吃、学说、学包、学开。(学习得体的举止、礼仪和社交风度) | 从小，每个人都必须经历**学吃、学说、学包、学开**的过程，才能成为一个得体的人。 |
| Miệng nam mô bụng một bồ dao găm. | 口蜜腹剑。(口念佛号，肚藏匕首。伪善，假装虔诚或友好，实则心怀恶意) | 那个人看起来很善良，但要小心，他可能就是那种**口蜜腹剑**的人。 |
| Yêu cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi. | 爱之深，责之切。(爱给棍棒和鞭子，恨给甜言蜜语。严厉和纪律源于爱，而放纵可能是漠不关心甚至恶意的表现；严厉的爱) | 我父母管教严格，真是**爱之深，责之切**，我知道那是因为他们爱我。 |
常用短语
Bạn có biết câu tục ngữ "Uống nước nhớ nguồn" không?
你知道“饮水思源”这句谚语吗？
Tôi rất tâm đắc với câu ca dao này.
我非常喜欢这首民歌。
Ý nghĩa của câu tục ngữ này là gì?
这句谚语的含义是什么？
Đó là một câu nói rất sâu sắc và ý nghĩa.
那是一句非常深刻而有意义的话。
Trong tiếng Việt có câu "Có chí thì nên".
越南语中有一句谚语是“有志者事竟成”。
Tôi nghĩ câu tục ngữ này vẫn còn rất đúng trong thời đại ngày nay.
我认为这句谚语在当今时代仍然非常适用。
Ông bà ta thường dùng câu "Ăn quả nhớ kẻ trồng cây" để dạy con cháu.
我们的祖父母经常用“吃水不忘挖井人”这句谚语来教导他们的子孙。
Câu này nói về tầm quan trọng của sự đoàn kết.
这句话谈论的是团结的重要性。
对话示例
Chào An, bạn có thường nghe người lớn nói tục ngữ không?
你好，安，你经常听大人说谚语吗？
Có chứ, đặc biệt là ông bà mình. Họ hay dùng để răn dạy con cháu.
当然，特别是我的祖父母。他们经常用谚语来教导子孙。
Mình rất thích câu "Uống nước nhớ nguồn". Nó nhắc nhở mình về lòng biết ơn.
我非常喜欢“饮水思源”这句谚语。它提醒我要心存感恩。
Đúng vậy, câu đó rất hay. Còn mình thì tâm đắc với "Có công mài sắt có ngày nên kim".
是的，那句话很棒。对我来说，我喜欢“只要功夫深，铁杵磨成针”。
À, ý là sự kiên trì sẽ mang lại thành công, phải không?
啊，意思是坚持不懈会带来成功，对吗？
Chính xác! Nó truyền cảm hứng cho mình rất nhiều khi gặp khó khăn.
没错！它在我遇到困难时给了我很多启发。
Vậy bạn nghĩ "Tốt gỗ hơn tốt nước sơn" có còn đúng trong xã hội hiện đại không?
那么你认为“好木胜于好漆”在现代社会还适用吗？
Chắc chắn rồi. Giá trị bên trong vẫn luôn quan trọng hơn vẻ bề ngoài mà.
当然。内在价值总是比外表更重要。
文化札记
越南谚语（tục ngữ）和民歌（ca dao）是该国文化结构不可或缺的一部分，是祖先智慧、道德指引和日常生活思考的宝库。它们通常通过口头代代相传，反映了丰富的口头传统。谚语（tục ngữ）是简洁、精辟的格言，传达关于生活、自然和人类行为的实用建议或观察。
另一方面，民歌（ca dao）通常是更长、抒情的民谣，表达情感、社会评论或讲述故事，通常具有押韵结构。虽然谚语（tục ngữ）在越南各地普遍适用，但民歌（ca dao）有时可能在主题或意象上具有地域特色，反映当地的景观、职业或习俗。例如，有些民歌可能侧重于红河三角洲的稻作农业，而另一些则可能描述湄公河三角洲的捕鱼活动。
这些语言瑰宝囊括了越南的核心价值观，如孝道（hiếu thảo）、感恩（lòng biết ơn）、勤奋（chăm chỉ）、团结（đoàn kết）和尊师重道（tôn sư trọng đạo）。它们在日常对话中被各年龄段的人频繁使用，从父母教导孩子到朋友之间交流人生经验。
理解并恰当地使用谚语和民歌，表明对越南文化的深刻欣赏和更高的语言熟练程度。对于学习者来说，不仅要记住它们的字面含义，更要掌握其深层的文化意义以及何时运用它们，这至关重要。虽然有些谚语在英语中有直接的对应词，但许多谚语是越南独有的，为深入了解越南人的世界观提供了一个深刻的窗口，通常具有超越简单翻译的细微含义。
外国人在使用谚语时，应注意语境和听众。有些谚语虽然富有见地，但如果使用不当，可能会显得老套或过于说教。
通常最好用“Ông bà ta có câu...” （我们祖父母有一句谚语是……）或“Trong tiếng Việt có câu...” （越南语中有一句谚语是……）这样的短语来引入它们，以缓和语气并表达对传统智慧的尊重。观察母语使用者的用法将提供最佳指导，告诉你在何时以及如何有效地、自然地将这些永恒的表达融入你的对话中，让你更充分地参与到越南的文化交流中。
常见错误
❌ 错：“我想要吃水果，所以我记住了种树的人。” (这是对这些词的字面翻译，但错过了感恩的习语含义。)
✅ 对：“我们必须始终**吃水不忘挖井人**，感谢那些帮助过我们的人。” (习语用法，表达感恩的原则。)
❌ 错：“他木材很好但油漆很差。” (描述的是木材和油漆的字面状态，并非暗示内在品质与肤浅外表的关系。)
✅ 对：“不要只看光鲜亮丽的外表，内在本质才重要，正如谚语所说**好木胜于好漆**。” (正确用法，意指实质重于表面。)
❌ 错：“我想做针，所以我去磨铁。” (描述的是制作针的字面行为，而不是坚持不懈和努力工作的习语。)
✅ 对：“请坚持追求你的目标，最终会成功的，因为**只要功夫深，铁杵磨成针**。” (用于鼓励坚持不懈并强调努力会带来成功。)
❌ 错：“他靠近墨水变黑了。” (字面意思是指物理上靠近墨水，而不是受坏朋友的影响。)
✅ 对：“请谨慎选择朋友，因为**近朱者赤，近墨者黑**。” (正确用法，暗示朋友的强大影响力。)
练习
1. Chúng ta nên biết ơn những người đã giúp đỡ mình, giống như câu "Uống nước _____ nguồn". (不忘本源)
答案
nhớ — Chúng ta nên biết ơn những người đã giúp đỡ mình, giống như câu "Uống nước nhớ nguồn".
2. Dù cuộc sống có khó khăn thế nào, chúng ta cũng phải giữ vững phẩm giá, đúng như "Giấy rách phải giữ lấy _____ ". (边缘)
答案
lề — Dù cuộc sống có khó khăn thế nào, chúng ta cũng phải giữ vững phẩm giá, đúng như "Giấy rách phải giữ lấy lề".
3. Khi làm việc nhóm, chúng ta cần phải đoàn kết vì "Một cây làm chẳng nên non, ba cây _____ lại nên hòn núi cao". (聚集)
答案
chụm — Khi làm việc nhóm, chúng ta cần phải đoàn kết vì "Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao".
4. Đừng bao giờ bỏ cuộc trước thử thách, hãy luôn nhớ "Có chí thì _____ ". (成功)
答案
nên — Đừng bao giờ bỏ cuộc trước thử thách, hãy luôn nhớ "Có chí thì nên".