核心词汇
本表格介绍了与气候学和气象学相关的关键词汇。许多词汇来源于汉越词，这对于熟悉中文、日文或韩文的学习者来说会特别有帮助。
| Tiếng Việt | 含义 | 例句 |
|---|---|---|
| khí hậu (Hán-Việt: 氣候, 汉越词：气候) | 气候 | Khí hậu Việt Nam là khí hậu nhiệt đới gió mùa. |
| thời tiết (Hán-Việt: 時節, 汉越词：时节) | 天气 | Thời tiết hôm nay rất đẹp. |
| dự báo thời tiết (Hán-Việt: 預報時節, 汉越词：预报时节) | 天气预报 | Dự báo thời tiết cho biết ngày mai sẽ mưa. |
| nhiệt độ (Hán-Việt: 熱度, 汉越词：热度) | 温度 | Nhiệt độ hiện tại là 30 độ C. |
| độ ẩm (Hán-Việt: 濕度, 汉越词：湿度) | 湿度 | Độ ẩm không khí hôm nay khá cao, khoảng 85%. |
| mưa | 雨；下雨 | Trời đang mưa rất lớn. |
| nắng | 太阳；晴朗的 | Hôm nay trời nắng đẹp. |
| gió | 风 | Gió thổi mạnh làm đổ cây. |
| bão (Hán-Việt: 暴, 汉越词：暴) | 风暴，台风 | Miền Trung Việt Nam thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão. |
| sấm sét (Hán-Việt: 閃電, 汉越词：闪电) | 雷电 | Sau cơn mưa là tiếng sấm sét đùng đoàng. |
| mây | 云 | Trên trời có nhiều mây đen báo hiệu mưa. |
| sương mù | 雾，薄雾 | Buổi sáng ở Sa Pa có sương mù dày đặc. |
| mùa khô | 旱季 | Miền Nam thường có mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4. |
| mùa mưa | 雨季 | Mùa mưa ở Sài Gòn thường bắt đầu vào tháng 5. |
| hạn hán (Hán-Việt: 旱旱, 汉越词：旱旱) | 干旱 | Nhiều vùng đang đối mặt với tình trạng hạn hán nghiêm trọng. |
| lũ lụt (Hán-Việt: 淪落, 汉越词：沦落) | 洪水 | Cơn lũ đã gây thiệt hại lớn cho người dân. |
| biến đổi khí hậu (Hán-Việt: 變化氣候, 汉越词：变化气候) | 气候变化 | Biến đổi khí hậu là một thách thức toàn cầu. |
| hiệu ứng nhà kính (Hán-Việt: 效應屋頂, 汉越词：效应) | 温室效应 | Hiện tượng nóng lên toàn cầu do hiệu ứng nhà kính. |
| ô nhiễm không khí (Hán-Việt: 污染空氣, 汉越词：污染空气) | 空气污染 | Ô nhiễm không khí đang là vấn đề lớn ở các thành phố lớn. |
| áp suất khí quyển (Hán-Việt: 壓 suất 氣氛, 汉越词：压率气氛) | 大气压 | Áp suất khí quyển thấp thường đi kèm với thời tiết xấu. |
| gió mùa (Hán-Việt: 風季, 汉越词：风季) | 季风 | Việt Nam chịu ảnh hưởng của hai loại gió mùa chính. |
| lạnh giá | 严寒的 | Mùa đông miền Bắc có những đợt lạnh giá kéo dài. |
| nóng bức | 酷热的，闷热的 | Thời tiết Sài Gòn những ngày hè rất nóng bức. |
| mát mẻ | 凉爽的，宜人的 | Buổi tối ở Đà Lạt thường rất mát mẻ. |
| ẩm ướt | 潮湿的 | Khí hậu nhiệt đới thường ẩm ướt quanh năm. |
| khô ráo | 干燥的，晴朗的 | Tôi thích thời tiết khô ráo, ít mưa. |
| rét đậm rét hại | 严寒 | Miền Bắc vừa trải qua đợt rét đậm rét hại kỷ lục. |
| nắng nóng gay gắt | 强烈热浪 | Miền Trung đang phải đối mặt với nắng nóng gay gắt. |
| lốc xoáy | 龙卷风，旋风 | Một trận lốc xoáy vừa quét qua vùng ven biển. |
常用短语
Thời tiết hôm nay thế nào?
今天天气怎么样？
Dự báo thời tiết cho biết ngày mai trời sẽ nắng hay mưa?
天气预报说明天是晴天还是雨天？
Nhiệt độ thấp nhất và cao nhất trong ngày là bao nhiêu?
今天最高和最低气温是多少？
Độ ẩm không khí hôm nay khá cao, cảm giác hơi oi bức.
今天空气湿度很高，感觉有点闷热。
Miền Trung thường xuyên phải đối mặt với lũ lụt và bão vào mùa mưa.
越南中部在雨季经常面临洪水和台风。
Biến đổi khí hậu đang gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan.
气候变化正在引发许多极端天气现象。
Tôi thích khí hậu mát mẻ ở vùng núi hơn là nóng bức ở thành phố.
我更喜欢山区的凉爽气候，而不是城市的酷热。
Mùa này ở đây thường có gió mùa Đông Bắc.
这里这个季节通常有东北季风。
Sương mù buổi sáng làm giảm tầm nhìn đáng kể.
早晨的雾显著降低了能见度。
对话示例
Minh: Chào Lan, bạn thấy thời tiết mấy ngày nay thế nào?
明：你好，兰！你觉得这几天天气怎么样？
Lan: Chào Minh! Trời cứ nóng bức và độ ẩm cao kinh khủng, tôi cảm thấy rất khó chịu. Bạn thì sao?
兰：你好，明！天气一直热得要命，湿度又高，我感觉很不舒服。你呢？
Minh: Tôi cũng vậy. Nhiệt độ cao nhất có khi lên tới 38-39 độ C. Nghe dự báo thời tiết nói cuối tuần này có thể có một đợt mưa lớn.
明：我也是。最高气温有时高达38-39摄氏度。我听说天气预报说这个周末可能会有一场大雨。
Lan: Ôi, hy vọng là mưa để không khí mát mẻ hơn một chút. Nhưng tôi lo là nếu mưa quá lớn lại gây ngập lụt.
兰：哦，希望下雨，这样空气能凉快一点。但我担心如果雨下得太大，会引发洪水。
Minh: Đúng vậy. Tình hình biến đổi khí hậu đang khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão và lũ lụt ngày càng thường xuyên hơn.
明：确实如此。气候变化正在使得台风和洪水等极端天气现象变得越来越频繁。
Lan: Tôi còn nhớ đợt hạn hán ở miền Trung năm ngoái rất kinh khủng, nhiều hồ chứa cạn nước.
兰：我仍然记得去年越南中部那场可怕的干旱；许多水库都干涸了。
Minh: Hy vọng chính phủ và cộng đồng sẽ có nhiều biện pháp hiệu quả hơn để ứng phó. Ít nhất là chúng ta có thể cải thiện chất lượng không khí bằng cách giảm ô nhiễm.
明：我希望政府和社区能有更有效的应对措施。至少我们可以通过减少污染来改善空气质量。
Lan: Chắc chắn rồi. Dù sao thì, vẫn nên chuẩn bị sẵn áo mưa và ô cho cuối tuần này nhỉ?
兰：当然。不管怎样，这个周末我们还是应该准备好雨衣和雨伞，对吧？
Minh: Đúng rồi, cẩn thận vẫn hơn. Chúc bạn một ngày mát mẻ hơn!
明：是的，小心总没错。祝你今天凉爽！
文化须知
了解越南气候学和气象学词汇有助于深入了解日常生活和地域特征。越南气候以热带季风为主，这极大地塑造了其文化、农业甚至日常作息。该国三个主要地区的天气模式各具特色。
越南北部，特别是河内周边，经历四个明显不同的季节：凉爽干燥的冬季（严寒），温暖潮湿的春季，炎热多雨的夏季，以及宜人的秋季。冬季可能带来严寒，有时需要穿着厚重的衣物，这与南部持续的高温形成鲜明对比。春季常有毛毛雨（mưa phùn）和高湿度，这影响了当地的建筑和生活方式。
越南中部以其恶劣的天气而闻名。旱季漫长且酷热，而在雨季（通常从9月到12月），经常会遭遇严重的台风（bão）和随之而来的洪水（lũ lụt）。该地区人民对自然灾害的韧性证明了他们的适应能力。
越南南部，包括胡志明市，气候更为稳定，呈热带气候，主要有两个季节：旱季（mùa khô），从11月到4月；雨季（mùa mưa），从5月到10月。雨季期间，每天下午都会有持续一两个小时的倾盆大雨，当地居民对此做好了充分准备，会携带雨衣和雨伞。全年气温相对较高，因此空调和风扇的使用非常普遍。
与越南人讨论天气是一个常见且礼貌的开场白。你可能会听到人们评论天气有多么酷热 (nóng bức) 或 寒冷 (se lạnh)。表达对地域差异的了解，例如季风 (gió mùa) 模式或中部地区台风 (bão) 的频率，也能展现文化理解。能够描述特定的天气现象，例如山区雾 (sương mù) 或大雨后的洪水 (lũ lụt)，将大大提升您的C2级沟通能力。
常见错误
外国人在使用气候学和气象学词汇时常犯一些特定错误。以下是一些常见错误：
❌ Tôi thích khí hậu hôm nay.
✅ Tôi thích thời tiết hôm nay。 （今天的天气是暂时的，而气候指的是长期模式。）
❌ Trời nóng.
✅ Trời nắng。 （虽然“nóng”意为热，“nắng”则特指晴朗。“Trời nóng”在语法上正确，但“Trời nắng”在描述阳光时更为精确。如果你想表达又热又晴朗，可以说“Trời nắng nóng”或“Trời nóng bức”。）
❌ Mưa rất.
✅ Mưa rất lớn。 （当“mưa”用作动词时，你需要一个形容词如“lớn”（大/强）或“nhỏ”（小/弱）来描述其强度。）
❌ Dự báo có lạnh ngày mai.
✅ Dự báo trời sẽ lạnh vào ngày mai。 （你需要“trời sẽ lạnh”（天气会冷）或“nhiệt độ sẽ giảm”（温度会下降），因为“lạnh”是一个形容词，需要“trời sẽ”或一个名词来修饰。）
练习
用词汇表中最合适的词语填空。括号中提供了缺失词语的英文翻译。
1. _____ ở đây rất khắc nghiệt, đặc biệt vào mùa bão。 (climate)
答案
Khí hậu — Khí hậu ở đây rất khắc nghiệt, đặc biệt vào mùa bão。
2. _____ hôm nay đã giảm xuống dưới 20 độ C, khá se lạnh。 (temperature)
答案
Nhiệt độ — Nhiệt độ hôm nay đã giảm xuống dưới 20 độ C, khá se lạnh。
3. Theo _____ thời tiết, chiều nay có khả năng mưa giông。 (weather forecast)
答案
dự báo thời tiết — Theo dự báo thời tiết, chiều nay có khả năng mưa giông。
4. Tình trạng _____ đang gây ra nhiều khó khăn cho nông nghiệp ở các tỉnh miền núi。 (drought)
答案
hạn hán — Tình trạng hạn hán đang gây ra nhiều khó khăn cho nông nghiệp ở các tỉnh miền núi。