情景背景
Minh和Lan是胡志明市一家中型公司的同事。他们正在公司餐厅一起吃午饭，话题自然而然地转向了各自如何兼顾工作与个人生活。两人使用的是适合同龄、同职级同事之间的友好、非正式语气。
对话
A (Minh): Lan ơi, trông bạn có vẻ mệt lắm. Gần đây bạn có ổn không?
A (Minh): Lan，你看起来很疲惫。最近你还好吗？
B (Lan): Thật ra là không ổn lắm. Tôi đang làm thêm giờ mỗi ngày và cuối tuần cũng phải làm việc nữa.
B (Lan): 说实话，不太好。我每天都在加班，周末也得工作。
A: Nghe vất vả quá! Bạn không có thời gian nghỉ ngơi à?
A: 听起来太累了！你没有时间休息吗？
B: Ít lắm. Tôi về đến nhà thì đã chín mười giờ tối rồi, chỉ kịp ăn rồi đi ngủ thôi.
B: 很少。我到家的时候已经晚上九十点了，只来得及吃饭然后睡觉。
A: Tôi hiểu cảm giác đó. Hồi năm ngoái tôi cũng bị như vậy. Lúc đó tôi gần như kiệt sức rồi.
A: 我理解那种感受。去年我也经历过同样的事。那时候我几乎精疲力竭了。
B: Vậy bạn đã làm gì để cải thiện tình hình?
B: 那你做了什么来改善这种情况？
A: Tôi bắt đầu đặt ra ranh giới rõ ràng giữa công việc và cuộc sống cá nhân. Ví dụ, sau bảy giờ tối tôi không trả lời tin nhắn công việc nữa.
A: 我开始在工作和个人生活之间划定明确的界限。比如，晚上七点之后我就不再回复工作消息了。
B: Ồ, nghe hay đấy. Nhưng sếp của bạn có phàn nàn gì không?
B: 哦，听起来不错。但你的老板有没有抱怨什么？
A: Lúc đầu sếp tôi cũng hơi ngạc nhiên, nhưng tôi đã giải thích rằng tôi làm việc hiệu quả hơn khi được nghỉ ngơi đầy đủ.
A: 一开始我的老板也有点惊讶，但我解释说，充分休息之后我的工作效率更高。
B: Bạn nói rất có lý. Tôi cũng cảm thấy khi mệt quá thì làm việc không còn hiệu quả nữa.
B: 你说得很有道理。我也感觉，太疲惫的时候工作就不再高效了。
A: Ngoài ra, tôi còn dành thời gian cho sở thích cá nhân. Mỗi tuần tôi đi bơi ít nhất hai lần.
A: 除此之外，我还会留出时间培养个人爱好。我每周至少游泳两次。
B: Hay đấy! Tôi thì trước đây hay đi chạy bộ, nhưng dạo này không còn thời gian nữa.
B: 真不错！我以前经常去跑步，但最近已经没时间了。
A: Bạn có thể thử chạy vào buổi sáng trước khi đi làm. Chỉ cần ba mươi phút thôi cũng đã giúp ích rất nhiều rồi.
A: 你可以试试上班前在早上跑步。哪怕只有三十分钟，也会很有帮助。
B: Ừ, có lẽ vậy. Tôi cũng nên nói chuyện với sếp về khối lượng công việc hiện tại. Tôi đang ôm đồm quá nhiều thứ.
B: 是啊，也许吧。我也应该和老板谈谈目前的工作量。我一下子揽了太多事情。
A: Đúng rồi, đừng ngại đề xuất ý kiến. Sức khỏe của bạn quan trọng hơn bất kỳ dự án nào.
A: 没错，不要害怕提出意见。你的健康比任何项目都重要。
B: Cảm ơn bạn đã chia sẻ. Tôi cảm thấy tốt hơn rồi. Mình sẽ thử áp dụng những gợi ý của bạn.
B: 谢谢你的分享。我已经感觉好多了。我会试着把你的建议付诸实践。
关键词汇
| Tiếng Việt | 含义 | 例句 |
|---|---|---|
| làm thêm giờ | 加班 | Tuần này tôi phải làm thêm giờ mỗi ngày. |
| nghỉ ngơi | 休息，放松 | Cuối tuần tôi thích ở nhà nghỉ ngơi. |
| kiệt sức | 精疲力竭，完全耗尽体力（汉越词：kiệt《竭》+ sức《力》，与汉语"竭力"同源） | Anh ấy làm việc quá nhiều và bị kiệt sức. |
| ranh giới | 界限，边界 | Bạn nên đặt ra ranh giới rõ ràng trong công việc. |
| hiệu quả | 高效，有效（汉越词：hiệu《效》+ quả《果》，与汉语"效果／效率"同源，意思完全相通） | Cô ấy luôn làm việc rất hiệu quả. |
| phàn nàn | 抱怨，投诉 | Khách hàng phàn nàn về dịch vụ chậm trễ. |
| cải thiện | 改善，提升（汉越词：cải《改》+ thiện《善》，与汉语"改善"完全相同，写法、读音、意义均一致） | Chúng tôi cần cải thiện quy trình làm việc. |
| sở thích | 爱好，兴趣（汉越词：sở《所》+ thích《适／喜》，与汉语"嗜好""所好"同源） | Sở thích của tôi là đọc sách và nấu ăn. |
| khối lượng công việc | 工作量（lượng《量》与汉语"量"同源，khối lượng即"总量"） | Khối lượng công việc tháng này rất nặng. |
| ôm đồm | 揽太多事，什么都往自己身上揽（纯越南语口语，无对应汉越词） | Đừng ôm đồm quá nhiều việc một lúc. |
| đề xuất | 提出，建议（汉越词：đề《提》+ xuất《出》，与汉语"提出"完全相同） | Anh ấy đề xuất một giải pháp mới cho vấn đề này. |
| áp dụng | 应用，采用，付诸实践（汉越词：áp《压／应》+ dụng《用》，类似汉语"应用"） | Chúng tôi sẽ áp dụng phương pháp mới này ngay. |
| gợi ý | 建议，提示（ý《意》为汉越词，与汉语"意"同源） | Cảm ơn bạn vì những gợi ý rất hữu ích. |
文化小贴士
**提示：**在越南许多工作场所，尤其是在大城市，加班文化十分普遍。加班通常被视为敬业的表现，因此公开讨论工作与生活平衡的需求需要技巧和分寸。正如Minh在对话中所做的，将话题引向工作效率和健康的角度，是一种符合越南文化习惯的聪明做法。
**提示：**越南同事之间往往真诚地关心彼此的身体状况。像Minh那样询问同事是否疲惫（"trông bạn có vẻ mệt lắm"）是一种自然而温暖的表达方式，并不显得冒失。像Lan那样坦诚地说出自己的压力，在同龄同事之间也是完全被接受的。
提示：****ôm đồm是一个生动的越南口语表达，意思是把太多事情一下子堆到自己身上。这个词带有一点自嘲或幽默的语气，常用于朋友或同事之间的非正式对话，形容自己被各种事务压得喘不过气。
提示：在越南语中，在某人名字后面加上ơi（如"Lan ơi"）是一种非常自然、亲切的称呼方式。这种表达能软化呼唤的语气，体现出友好、非正式的关系。单独叫名字而不加ơi，听起来会略显生硬。
提示：在越南，向上司反映工作量或工作条件问题时，将重点放在工作成果和团队效率上，通常比谈个人感受更有效，也更符合文化习惯。像làm việc hiệu quả hơn（工作效率更高；汉越词：hiệu《效》+ quả《果》，与汉语"效果"同源）这样的表达，能让对话更具建设性，也更容易被上司接受。
练习
1. Gần đây tôi phải _____ mỗi tối vì dự án sắp đến hạn.（加班）
答案
làm thêm giờ
2. Bạn nên đặt ra _____ rõ ràng giữa công việc và cuộc sống cá nhân.（界限）
答案
ranh giới
3. Khi được nghỉ ngơi đầy đủ, tôi làm việc _____ hơn nhiều.（更高效）
答案
hiệu quả
4. Đừng _____ quá nhiều việc một lúc — bạn sẽ bị kiệt sức mất thôi.（揽太多事）
答案
ôm đồm
5. Tôi sẽ thử _____ những gợi ý của bạn vào tuần tới.（应用／付诸实践）
答案
áp dụng
实用表达
Tôi cần một chút thời gian cho bản thân.
我需要一点属于自己的时间。
Công việc quan trọng, nhưng sức khỏe còn quan trọng hơn.
工作固然重要，但健康更重要。
Bạn có biết cách cân bằng giữa công việc và cuộc sống không?
你知道如何平衡工作和个人生活吗？
Tôi đang cố gắng giảm bớt áp lực công việc.
我正在努力减轻工作带来的压力。
Hãy nhớ dành thời gian cho những người thân yêu của bạn.
记得为你爱的人留出时间。
Nghỉ phép đôi khi là cần thiết để nạp lại năng lượng.
有时候休假是恢复精力的必要之举。
Tôi không muốn để công việc chiếm hết cuộc sống của mình.
我不想让工作占据我的整个生活。