核心词汇
越南谚语和俗语（tục ngữ, ca dao）蕴含着丰富的智慧和文化洞察。它们经常运用日常生活中、自然界以及传统活动中生动的意象，来传达道德教训、建议或对人类行为的观察。许多谚语源自汉越词，反映了中国文化对越南语言的历史影响。理解这些谚语不仅能提升你的词汇量，还能加深你对越南文化的理解。
| Tiếng Việt | 含义 | 例句 |
|---|---|---|
| Thất bại là mẹ thành công (汉越词 - 失败, 成功) | 失败是成功之母。 | Đừng nản lòng vì thất bại, thất bại là mẹ thành công mà. |
| Uống nước nhớ nguồn (汉越词 - 源) | 饮水思源。（懂得感恩） | Chúng ta phải luôn uống nước nhớ nguồn, biết ơn những người đã giúp đỡ mình. |
| Có công mài sắt có ngày nên kim (汉越词 - 功, 铁, 针) | 只要功夫深，铁杵磨成针。（坚持不懈终有回报） | Dù khó khăn đến mấy, hãy nhớ có công mài sắt có ngày nên kim. |
| Học ăn, học nói, học gói, học mở (汉越词 - 学) | 学吃、学说、学包、学开。（学习得体的礼仪） | Mẹ luôn dạy tôi phải học ăn, học nói, học gói, học mở. |
| Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng (汉越词 - 墨, 灯, 光) | 近墨者黑，近朱者赤。（受环境/朋友影响） | Hãy chọn bạn mà chơi, gần mực thì đen, gần đèn thì sáng. |
| Ăn quả nhớ kẻ trồng cây (汉越词 - 果, 种, 木) | 吃果子要记得种树人。（懂得感恩） | Mỗi khi ăn quả, chúng ta lại nhớ kẻ trồng cây. |
| Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao (汉越词 - 棵, 山, 山) | 一棵树成不了山，三棵树聚在一起才能成高山。（团结就是力量） | Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao. |
| Đi một ngày đàng, học một sàng khôn (汉越词 - 路, 学, 聪) | 行万里路，胜读万卷书。（旅行开阔视野） | Đi một ngày đàng, học một sàng khôn, tôi đã học được rất nhiều điều khi đi du lịch. |
| Tốt gỗ hơn tốt nước sơn (汉越词 - 木, 漆) | 好木胜过好漆。（内在品质比外表更重要） | Cô ấy không đẹp lắm nhưng tính tình tốt, đúng là tốt gỗ hơn tốt nước sơn. |
| Giấy rách phải giữ lấy lề (汉越词 - 纸, 破, 边) | 纸虽破，边要留。（困境中也要保持尊严） | Dù cuộc sống khó khăn, anh ấy vẫn luôn giữ giấy rách phải giữ lấy lề. |
| Nói lời phải giữ lấy lời (汉越词 - 言) | 言必信，行必果。（信守承诺） | Đã hứa thì phải làm, nói lời phải giữ lấy lời. |
| Miệng nói tay làm (汉越词 - 口, 手) | 言行一致。（行动胜于言语） | Anh ấy không chỉ nói mà còn miệng nói tay làm. |
| Ăn trông nồi, ngồi trông hướng (汉越词 - 锅, 向) | 吃饭看锅，坐着看方向。（注意周围环境，行为得体） | Khi ở nhà người khác, bạn phải ăn trông nồi, ngồi trông hướng. |
| Thuận vợ thuận chồng tát biển đông cũng cạn (汉越词 - 顺, 妻, 夫, 海, 东, 干) | 夫妻同心，其利断金（或：夫妻同心，东海可舀干）。（夫妻和谐能成就大事） | Gia đình cô ấy rất hạnh phúc, đúng là thuận vợ thuận chồng tát biển đông cũng cạn. |
| Cái nết đánh chết cái đẹp (汉越词 - 性, 美) | 品格胜过美貌。（内在美比外在美更重要） | Mẹ tôi thường nói, cái nết đánh chết cái đẹp. |
| Chưa học bò đã lo học chạy (汉越词 - 学, 爬, 走) | 还没学会爬，就担心学跑。（不要急于求成，先打好基础） | Đừng vội vàng, chưa học bò đã lo học chạy. |
| Bầu ơi thương lấy bí cùng, tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn (汉越词 - 瓠, 瓜, 类, 棚) | 葫芦啊，爱你的瓜兄弟，虽然种类不同，却同在一个藤架上。（团结互助） | Người Việt Nam luôn coi trọng tình đoàn kết, bầu ơi thương lấy bí cùng. |
| Lá lành đùm lá rách (汉越词 - 叶, 康, 破) | 好叶包破叶。（帮助不幸之人） | Chúng ta phải có tinh thần lá lành đùm lá rách. |
| Thương người như thể thương thân (汉越词 - 爱, 人, 身) | 爱人如己。（同情心，利他主义） | Cụ Hồ dạy thương người như thể thương thân. |
| Kính lão đắc thọ (汉越词 - 敬, 老, 寿) | 敬老得寿。（尊敬老人带来福报） | Kính lão đắc thọ là một truyền thống tốt đẹp của dân tộc. |
| Một miếng khi đói bằng một gói khi no (汉越词 - 口, 饥, 包, 饱) | 饥时一勺胜饱时一包。（及时帮助的价值） | Sự giúp đỡ kịp thời rất quý giá, một miếng khi đói bằng một gói khi no. |
| Vàng thật không sợ lửa (汉越词 - 金, 火) | 真金不怕火炼。（真相或真价值经得起任何考验） | Anh ấy rất thẳng thắn, đúng là vàng thật không sợ lửa. |
| Nước chảy đá mòn (汉越词 - 水, 石, 磨) | 水滴石穿。（坚持不懈终会成功） | Kiên trì làm việc thì sẽ thành công, nước chảy đá mòn mà. |
| Cờ đến tay ai người đó phất (汉越词 - 旗, 手, 扬) | 旗到谁手谁就扬。（抓住机会） | Cơ hội đến rồi, cờ đến tay ai người đó phất! |
常用短语
这里有一些常用短语，它们结合了你学过的谚语和俗语，帮助你在现实生活中使用它们。
Anh ấy luôn kiên trì, đúng là có công mài sắt có ngày nên kim.
他总是很坚持，真是“只要功夫深，铁杵磨成针”。
Chúng ta phải uống nước nhớ nguồn, không được quên ơn thầy cô.
我们必须“饮水思源”，不能忘记老师的恩情。
Mẹ luôn dặn tôi phải cẩn thận trong việc chọn bạn, bởi vì gần mực thì đen, gần đèn thì sáng.
妈妈总是告诫我选择朋友要小心，因为“近墨者黑，近朱者赤”。
Tuy nghèo nhưng anh ấy vẫn luôn giữ giấy rách phải giữ lấy lề.
他虽然贫穷，但始终保持尊严，“纸虽破，边要留”。
Gia đình hòa thuận thì việc gì cũng thành công, đúng là thuận vợ thuận chồng tát biển đông cũng cạn.
家庭和睦，万事皆成，真是“夫妻同心，东海可舀干”。
Họ có tinh thần lá lành đùm lá rách, luôn giúp đỡ những người khó khăn.
他们有“好叶包破叶”的精神，总是帮助有需要的人。
Bạn đừng vội vàng quá, cứ từ từ thôi, chưa học bò đã lo học chạy đấy.
你别太着急，慢慢来，你这就像是“还没学会爬，就担心学跑”。
Chúng ta phải kính lão đắc thọ, luôn tôn trọng người lớn tuổi.
我们必须“敬老得寿”，始终尊重长辈。
对话示例
让我们看看这些谚语是如何在两位朋友兰和梅讨论一个新项目时的自然对话中出现的。
Lan: Mai ơi, dự án mới này khó quá, tớ muốn bỏ cuộc.
兰： 梅啊，这个新项目太难了，我想放弃。
Mai: Đừng nản chí thế chứ! Cậu phải nhớ thất bại là mẹ thành công mà. Cứ cố gắng rồi sẽ đạt được thôi.
梅： 别那么气馁嘛！你得记住“失败是成功之母”啊。只要努力就会成功的。
Lan: Nhưng tớ thấy mình còn thiếu kinh nghiệm quá, như chưa học bò đã lo học chạy vậy.
兰： 可我觉得自己经验太少了，就像“还没学会爬，就担心学跑”一样。
Mai: Ai cũng phải bắt đầu từ đầu mà. Cậu cứ làm đi, miệng nói tay làm, rồi kinh nghiệm sẽ có.
梅： 每个人都得从头开始嘛。你只管去做，要“言行一致”，经验自然就有了。
Lan: Cậu nói đúng. Có lẽ tớ nên đi một ngày đàng, học một sàng khôn qua dự án này.
兰： 你说得对。也许我应该通过这个项目“行万里路，胜读万卷书”。
Mai: Chính xác! Và đừng quên tìm kiếm sự giúp đỡ từ đồng nghiệp. Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
梅： 说得没错！也别忘了向同事寻求帮助。“一棵树成不了山，三棵树聚在一起才能成高山”。
Lan: Cảm ơn cậu nhé, Mai. Nhờ cậu mà tớ có động lực hơn rồi. Tớ sẽ cố gắng hết sức.
兰： 谢谢你，梅。多亏了你，我更有动力了。我会尽力而为。
Mai: Tốt lắm! Cứ nhớ nước chảy đá mòn là được.
梅： 太好了！记住“水滴石穿”就好。
文化札记
越南谚语（tục ngữ）和民歌（ca dao）是越南文化结构中不可或缺的一部分，反映了几代人积累的智慧。它们不仅是语言工具，也是道德指南，引导社会行为并强化传统价值观。许多谚语强调社区、勤奋、尊老、孝道和谦逊。例如，Uống nước nhớ nguồn（饮水思源）突出了根深蒂固的感恩价值观，而Kính lão đắc thọ（敬老得寿）则强调了尊敬长辈的重要性。
这些俗语通常简短、押韵且易于记忆，使其在口头传统中非常有效。它们经常用于日常对话、讲故事，甚至正式演讲中，以增加深度、幽默感和共同的文化传承感。理解它们提供了一个了解越南世界观的窗口，在越南世界观中，内在品质往往胜过肤浅的外表（Tốt gỗ hơn tốt nước sơn）。它们也反映了越南社会的农耕根源，从农耕、自然和家庭生活中汲取比喻。
尽管许多谚语的核心含义在越南全国普遍理解，但在其用法或特定措辞上可能存在细微的地域差异，尤其是在北部、中部和南部之间。然而，这些通常是轻微的语言细微差别，而非含义上的根本区别。
始终如一的是它们在培养集体认同感和通过世代传承道德原则方面的作用。将谚语融入你的越南语对话中，可以帮助你听起来更自然，并展示对文化的更深理解。
常见错误
学习谚语可能会很棘手。以下是外国学习者常犯的一些错误以及如何避免它们：
❌ 逐字直译，并期望获得相同的含义或影响。
✅ 理解谚语的潜在文化含义和使用语境。
❌ 在正式场合使用谚语，而它更适合非正式对话。
✅ 注意谚语的语气和正式程度。有些谚语比另一些更口语化。
❌ 误解谚语中使用的比喻或意象。
✅ 如果不确定意象的象征意义，请咨询母语人士或查阅可靠资源。
❌ 在每次对话中过度使用谚语，使你的讲话听起来不自然。
✅ 像母语人士一样，适度且恰当地使用谚语，为你的语言增添风采。
练习
填空以最合适的词语或短语来完成谚语，然后检查你的答案！
1. Đừng bỏ cuộc, hãy nhớ thất bại là mẹ _____. (成功)
答案
thành công — Đừng bỏ cuộc, hãy nhớ thất bại là mẹ thành công.
2. Chúng ta phải luôn uống nước _____. (饮水思源)
答案
nhớ nguồn — Chúng ta phải luôn uống nước nhớ nguồn.
3. Khi chọn bạn, hãy cẩn thận vì gần mực thì đen, gần đèn thì _____. (明亮)
答案
sáng — Khi chọn bạn, hãy cẩn thận vì gần mực thì đen, gần đèn thì sáng.
4. Tình yêu thương và sự giúp đỡ lẫn nhau được thể hiện qua câu lá lành _____. (包破叶)
答案
đùm lá rách — Tình yêu thương và sự giúp đỡ lẫn nhau được thể hiện qua câu lá lành đùm lá rách.
相关语法要点
- Vietnamese Idioms & Expressions (词汇 B2)
- Regional Vietnamese Food (词汇 B1)
- Cooking & Cuisine in Vietnamese (词汇 B1)
- Relationships & Social Life in Vietnamese (词汇 B1)
- Common Vietnamese Idioms (词汇 B1)
- Vietnamese Food & Drinks (词汇 A1)